Şakir ALBAYRAK Eğitimci&Yazar

Gerçeklerin Meydanı Doldurmak Gibi Bir Vasfı Vardır. İstiklal Marşını Anlamaya Dair

Şakir ALBAYRAK Eğitimci&Yazar

Gerçeklerin Meydanı Doldurmak Gibi Bir Vasfı Vardır. İstiklal Marşını Anlamaya Dair 
İstiklal Marşının Kabul edilişinin 105. Sene-i devriyesini geride bıraktık. Ne hazindir ki bazı yerlerinin anlaşılmasında hem fikir olmadığımızı açıklayacağım. 
،اولوسون ، قورقما نصيل بويله بر ايمانى بوغار 
Ulusun, korkma! Nasıl böyle bir imânı boğar,
Gerçeklerin Meydanı Doldurmak Gibi Bir Vasfı Vardır. İstiklal Marşını Anlamaya Dair
“Ulusun, korkma! Nasıl böyle bir imânı boğar,” dizesinin ilk kelimesinin manasının “büyüksün” olduğunu belirtenlerin olmasına rağmen, ulumak fiilinden “Hayvanların çıkardığı korkunç ses.” olduğunu söyleyenler de yok değil. Diğer yandan, ikisinin geçerliliğini kabul edenler de var. Burada, tevriye sanatının kullanıldığını söyleyenler var. Doğrusu nedir sorusuna cevap ararken meselenin Osmanlıca imladan kaynaklandığına şahit oldum. Şöyle ki yukarıda tek satırlık Osmanlıca metinde “ولوسون” (ulusun) kaydı meselenin çözüm anahtarıdır. Osmanlıca kelimenin sonundaki” ن” harfi, şimdiki “n” harfinin karşılığıdır. Bu durumu böyle kabul edersek” Ulusun!” kelimesi hayvan ulumasından başka bir anlama gelemez. Eğer “ulusun “kelimesine yücelik anlamı vermek istiyorsak kelimenin sonundaki ” ن” harfinin  ”ڭ” olması gerekirdi. O zaman da iki anlamlı gibi gözüken “ulusun “kelimesi, yine tek anlamda kalıp “yücesin, büyüksün “kelimelerinin anlamında olurdu. Ulusun kelimesinin kullanıldığı Osmanlıca dörtlüğe göz gezdirince durum fark edilir. 
Osmanlıca son dörtlükte durum, açık seçik gözüküyor. Dörtlüğün ikinci kelimenin sonunda “ڭ” harfi var. Dediğin şeklinde yazılıyor zira mevcut alfabemizde “ڭ” harfinin yerine yazılacak bir harfimiz yok. Osmanlıcadaki “ڭ “harfine günümüzde “Nazal n” deniyor ancak bu nazal kelimesi Fransızcadır. Türkçesi varken ilgili hocalar, buna ısrarla “Nazal n” diyorlar. Türkçemizde bu harfin yerini alacak bir şekil var ama alfabe de yok. Alfabedeki harflerle yazmak ise “ng” şeklinde mümkündür. Özellikle orta Anadolu başta olmak üzere ülkenin bazı kesimlerinde, bu harf,” Bana, sana, ona, buna, şuna, ona.” kelimelerinde kullanılan sesin şeklidir. Türkçe söylemek gerekirse “Geniz n” si demeliyiz. Bu sesi de yöresinde yaşamayanlar çıkaramıyorlar.   Buradaki örnekte durum açık. Günümüz alfabesi ile yazımı: Ma’ârif nezaretinin 1330” şeklindedir. Dikkat edilirse “Nezâretinin kelimesi” 2. kelimedir. Son harfi de “ڭ”dir. ” ن” değildir. 
Bu kelimenin iki anlamda kullanılma meylinin sebebi nedir? Şudur: Osmanlıca imlada 2. Tekil şahıs ekleriyle iyelik eklerinin “ڭ”ile bitmesidir.” ن” ile bitmesi mümkün değildir. Bu yüzdendir ki “Ulusun.” kelimesindeki “n” emir kipinin 3. Şahıslara emrin yönlendirilmesi için kullanılan şekildir. Fark buradan gelmektedir. Sözün özü,105 yıl önce mecliste Millî marş olduğunu kabul ettiğimiz marşımızın bu ikilemine burada bir çözüm getirmiş olduğumuzu düşünüyorum. Dilimizi ve doğru kullanımını çok önemsiyorum ama bu durum benim de hata yapmama mâni bir durum meydana getirmiyor. 
Bu meselenin daha açık anlaşılmasını teminen, aşağıya Osmanlıca sahifenin günümüz alfabesiyle yazılmış şeklini de koydum. İlgili uzmanlar, incelediklerinde yazdıklarımın iddia olmayıp gerçek olduğuna dair kanaat belirteceklerdir. Yukarıya kırık kırpık parçaları koydum ama böylesi daha iyi oldu. Bundan sonrası için bakalım nasıl açıklamalar çıkacak meydana?


*

90                Osmanlı Lisânı

SÎGA—İ İLTİZÂMİYE
Muzâri’
Müsbet            Menfî             Müsbet      Menfî
Yazayım        Yazmayayım         Geleyim     Gelmeyeyim
Yazasın            Yazmayasın         Gelesin    Gelmeyesin
Yaza            Yazmaya          Gele         Gelmeye
Yazalım            Yazmayalım          Gelelim      Gelmeyelim
Yazasınız        Yazmayasınız          Gelesiniz     Gelmeyesiniz
Yazalar            Yazmayalar          Geleler    Gelmeyeler 
 Mâzi-i Şuhûdî     Müsbet: (Keşki)  Yaza idim. İlh Gele idim. ilh 
 Menfî :  (Keşki) Yazmaya idim.ilh                  Gelmeye idim .ilh 
Mâzi-i naklî       Müsbet     : (Keşki) Yaza imişim. ilh,                  Gele imişim. İlh            
Menfî      : (Keşki)Yazmaya imişim.ilh Gelmeye imişim. İlh.

SİGA-İ VÜCUBİYE    
Müsbet         Menfî                      Müsbet            Menfî
Yazmalıyım.    Yazmamalıyım         Gelmeliyim.       Gelmemeliyim
Yazmalısın    Yazmamalısın        Gelmelisin        Gelmemelisin
Yazma(lı)dır    Yazmamalıdır           Gelmelidir        Gelmemelidir    
Yazmalıyız    Yazmamalıyız        Gelmeliyiz        Gelmemeliyiz
Yazmalısınız     Yazmamalısınız        Gelmelisiniz        Gelmemelisiniz
Yazmalıdırlar    Yazmamalıdırlar     Gelmelidirler        Gelmemelidirler    
Mâzi-i Şuhûdî  Müsbet: Yazmalı idim. ilh             Gelmeli idim; ilh.  
MenfÎ: Yazmamalı idim. İlh.      Gelmeli idim; ilh.
Mâzi-i Naklî:     Müsbet: Yazmalı imişim; ilh      Gelmeli imişim, ilh 
Menfî: Yazmamalı imişim; ilh     Gelmemeli imişim; ilh

SİGA-İ EMRİYENİN İSTİ’MÂLİ
109 - (1) Siga-i emriyenin müsbeti emirde menfîsi nehiyde kullanılır: 
Dersini ezberle; tenbel tenbel oturma.
Osmanlıca tabloda gözüken “ڭ”lerdir ,ulusun kelimesinin ,ulumak anlamından geldiğinin  delili.
*Osmanlı Lisânı, Dersa’âdet, Kitabhâne-i İslâm ve Askerî,
46 Bab-ı Âlî Caddesi46,1333 Matbââ-î Orhâniye
Tekrar millî marş yazılmaması temennisiyle Ümmetin ramazan-ı şerif bayramını tebrik ederim.

Şakir Albayrak, 14.03.2026,17.13, Çekmeköy

Yazarın Diğer Yazıları