Patolojiye Gönderilen Her Örnek Kanser Değildir
Tıbbi Patoloji Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Hasan Gökçe, patolojinin sağlık sistemindeki rolünden kanser tanısındaki hayati önemine, toplumda bilinen yanlış algılardan teknolojik gelişmelere kadar patolojiye dair merak edilen tüm soruları yanıtladı.
Teknolojik gelişmeler patoloji tanı süreçlerini nasıl etkiledi?
Prof. Dr. Gökçe "Teknolojik gelişmeler, insan yaşamının her alanında olduğu gibi hastalıkların ve tümörlerin tanı ve tedavi süreçlerinde de önemli ilerlemeler sağlamıştır. Tıp biliminin diğer alanlarında olduğu gibi patolojide de tanı süreçleri dinamik bir yapı göstermektedir. Bu nedenle patoloji uzmanlarının güncel bilgileri ve bilimsel literatürü yakından takip etmesi zorunludur; çünkü raporlar bu bilgiler doğrultusunda hazırlanır. Teknolojik imkânların gelişmesiyle birlikte makalelere ve güncel literatüre erişim büyük ölçüde kolaylaşmıştır. Bizlerin asistanlık döneminde uluslararası kaynaklara ulaşmak oldukça zor iken, günümüzde bu süreç çok daha hızlı ve erişilebilir hale gelmiştir. Geçmiş yıllarda patolojide hastalıkların ve tümörlerin tanımlanması, büyük ölçüde ışık mikroskobunda hücre ve dokuların değerlendirilmesine dayanıyordu. Tedaviler de bu sınırlı bilgiler ışığında planlanıyordu. Daha sonraki süreçte hücre tiplerini ve biyolojik özelliklerini ortaya koyan immünohistokimya olarak adlandırılan özel boyama yöntemleri geliştirildi. Işık mikroskobunda benzer görünen bazı tümörlerin, immünohistokimyasal özelliklerine bakıldığında farklı biyolojik davranışlar sergilediği anlaşıldı. Bu sayede bazı tümörlerin daha agresif seyrettiği, bazılarının ise daha yavaş ilerleme gösterdiği ortaya konuldu ve tedavi yaklaşımları buna göre şekillendirildi. Günümüzde ise moleküler patolojik incelemeler tanı süreçlerinde önemli bir yer tutmaktadır. İnsan genomunun 2003 yılında çözümlenmesiyle birlikte, pek çok kötü huylu tümörde hücrenin gen yapısında ve RNA düzeyinde meydana gelen değişiklikler saptanabilir hale gelmiştir. Bu gelişmeler doğrultusunda, söz konusu değişiklikleri hedef alan ve doğrudan kanserli hücreleri etkileyen akıllı ilaç tedavileri geliştirilmiştir. Kurulan moleküler patoloji laboratuvarlarında bu incelemeler etkin şekilde yürütülmekte, hastalarda mevcut genetik değişiklikler ile hangi kemoterapi ilaçlarına duyarlılık gösterildiği ya da hangi tedavilere direnç geliştiği gibi pek çok parametre birçok tümör tipinde belirlenebilmektedir." şeklinde konuştu.
Bakmadan Geçme
